SalvationInGod

zondag 28 augustus 2016

Biblical Counseling: wat zegt een naam?

Er zijn mensen – zoals ik – die afgaan op een naam en dan denken dat iets deugt. Of alles met die naam ook daadwerkelijk goed is, wordt dan later duidelijk.
Nouthetic counseling wordt ook wel Biblical counseling genoemd en is daarom aantrekkelijk voor veel mensen, puur omdat het woord Biblical erin zit. Maar hoe Bijbels is het eigenlijk?

De afgelopen tijd heb ik vaker mijn bevindingen over deze stroming verwoord en ik denk dat het geen verkeerde stap is om een soort noodklok te luiden. Ik weet dat ik bepaalde mensen hierdoor voor het hoofd stoot (en ook zeker mensen die ik hoog aangeschreven heb staan), maar de ervaring leert dat er ernstige gebreken zijn in de manier waarop mensen de Bijbel gebruiken om anderen te helpen.
Hier is geen sprake van Bijbelse hulp, maar Biblicistische hulp. En dat is toch echt wat anders!

Casus: Johannes 14:1-3 opnieuw bekeken
Bij Biblicistische hulp gaat men op zoek naar trefwoorden in het verhaal van degene die hulp zoekt en komt dan met een paar Bijbelverzen, die als “principiële oplossing” moeten werken.

Laten we nog eens kijken naar Johannes 14:1-3. In Read & Apply #11 heb ik enerzijds vanuit de context laten zien wat Jezus wil communiceren naar Zijn discipelen toe. Anderzijds heb ik stilgestaan bij de benadering van “Nouthetic counseling” wanneer mensen bezorgd of angstig zijn.
Het onderwijs van Christus in Johannes 14 is pastoraal, hoopgevend, opbouwend, vertroostend. Nergens een scherp woord over de “zonde van bezorgdheid”. Hij gaat op een hele zachte, bijzondere manier met Zijn leerlingen om. Het is voor hen net zo goed een beklemmende situatie.

Maar wat adviseert het boek De Godvrezende man ons (geschreven vanuit de Nouthetic / Biblical counseling movement)? Dit is gericht tot mannen die te kampen hebben met bezorgdheid en angst:

Angst zonder God erin te kennen
In Johannes 14 staan twee verzen waarin staat: “Laat uw hart niet in beroering raken; u gelooft in God, geloof ook in Mij” (Johannes 14:1, 27). In deze tekst moedigt de Heere Jezus je aan om je nergens door bang te laten maken. Ongerechtvaardigde angst, angst zonder God erin te kennen, heeft een overweldigend en soms zelfs een verlammend effect op ons. Het kan in allerlei gradaties voorkomen. Iedere keer als je door je angst God en je naasten vergeet, dan ben je op een zondige manier bang. Je denkt dan alleen aan je eigen hachje. Iedere keer als je iets uit angst niet meer durft te doen – wat je eigenlijk wél zou moeten doen – dan zijn we op een zondige manier bang (Mattheus 25:14-26; 1 Petrus 3:6). Als je zonder enige aanleiding ervan overtuigd bent dat er iets afschuwelijks gaat gebeuren, dan zijn we ook op een zondige manier bang. Ten diepste maken we met zo’n angstige houding God tot een leugenaar (Numeri 23:19). “U die de HEERE vreest, vertrouw op de HEERE, Hij is hun hulp en schild” (Psalm 115:11).
(De Godvrezende man, bladzijde 330)

Het is mij een raadsel hoe alle genoemde Bijbelgedeelten in dit stukje terecht zijn gekomen. Sommigen hebben er helemaal niets mee te maken en anderen zijn er gewoon bijgevoegd om een ander standpunt te onderbouwen (bijvoorbeeld Numeri 23:19).

Beste Biblicistische counselor, denkt u werkelijk dat deze benadering mensen zal helpen om minder bezorgd te zijn? U geeft alleen maar méér reden om bezorgd te zijn, want u stelt dat angstige mensen God er niet bij betrekken en dat zij Hem bovendien tot een leugenaar maken! Zo, daar kun je het dan mee doen. Niet dus. Ik hoop dat mensen het lef krijgen om hier kanttekeningen bij te plaatsen en te zoeken naar wat werkelijk Bijbelse hulp is. Laten we eens bekijken waarom bovenstaande advies niet Bijbels, maar Biblicistisch is.

1. De context is helemaal weggevallen
Het enige dat wordt gezegd over Johannes 14, is dat Christus ons oproept nergens bang voor te zijn. Hier wordt zomaar even gezegd dat we nergens bang voor hoeven te zijn, terwijl dit niet helemaal waar is. Want wat zagen we in Lucas 12:4-7?
Ook wordt op geen enkele manier stilgestaan bij het moment en de omstandigheden waarop Christus deze woorden sprak. Je kunt elke fobie proberen te bestrijden met het voorhouden van Johannes 14:1-3, maar op deze manier gaat dat niet werken. Als je écht, diepgaande hulp vanuit de Bijbel wilt, ga dan na welke geschiedenis contextueel heel dichtbij je staat.
De context wordt niet alleen weggelaten bij het citeren van Johannes 14, maar ook wanneer de schrijver met andere Bijbelteksten komt. En dan raak je de draad kwijt. Bovendien is ook dan de vraag of die teksten werkelijk iets te zeggen hebben voor de problematiek van dit moment. Daarbij is vooral de laatste tekst – een citaat uit Psalm 115 – exemplarisch: we hebben het hier over angst en vrees, dus zetten we er maar even een tekst bij waar het woord vrees in voorkomt.

Het is geen moeilijke opdracht om een tekst op te stellen met tal van Bijbelverwijzingen. Waarom denk je dat er tegenwoordig zoveel dogma’s bestaan die er helemaal niet behoren te zijn? Hoe komen we aan het welvaartsevangelie? Hoe komen we aan leer van alverzoening? Omdat de werkwijze exact hetzelfde is als bovenstaande bespreking over bezorgdheid. Je kunt een tekst op zo’n wijze opstellen, dat het totaal zegt wat jij wil zeggen en niet wat de Bijbel zegt.

2. Er worden Bijbelteksten aangehaald zonder enige uitleg
Als er één ding is wat een Bijbelse counselor nooit zou willen, dan is het een Bijbeltekst noemen zonder ook maar enige uitleg. Iemand die hulp wil, kan helemaal geïmponeerd raken doordat er zeven teksten worden genoemd, terwijl hij niet eens weet wat die zeven teksten betekenen. Dit lijkt mij niet de gewenste situatie.

3. De context van de hulpvrager wordt totaal niet omkaderd
Het enige dat over de hulpvrager wordt gezegd, is dat hij onnodig bang is. Proficiat, bangerik, je hoeft niet angstig meer te zijn, je moet alleen God erbij betrekken en Hem niet langer tot leugenaar maken! Ik moet de eerste persoon nog ontmoeten die met een dergelijke boodschap breed lachend thuiskomt.
En wees eerlijk: wat kun je nu feitelijk met deze woorden? Helemaal niets! Het enige wat je ermee kunt, is jezelf naast angstig ook nog eens heel schuldig gaan voelen.

4. Er wordt direct gezocht en gewezen naar zonde
Later worden er nog een aantal redenen genoemd waarom angst niet goed is en waartoe het kan leiden, maar de oplossing wordt gezocht bij zelfonderzoek, gebed en bekering.
Nouthetic counseling heeft er een handje van om in elke situatie te zoeken naar de achterliggende zonde. Daarom is het bovenstaande gedeelte zo streng. Men zoekt altijd ergens naar zonde en wanneer die boven tafel gevist is, gaan ze dat aanpakken met een Bijbeltekst.

5. Een stoornis, wat is dat?
Voor sommigen misschien schokkend om te lezen, maar volgens Nouthetic counselors bestaan er geen geestesziekten. “Psychische stoornissen, wat zijn dat? Wij lezen niets over autisme in de Bijbel, dus wij gaan er niet in mee.” Nee, er staat ook niets over dementie in de Bijbel, maar blijkbaar is iedereen zo fatsoenlijk om een verzorgingstehuis te betreden zonder de ouderen daar op te roepen tot bekering en zelfonderzoek.
Nouthetic counseling is een onveilige setting voor mensen met een psychische stoornis. Telkens weer wordt benadrukt dat je zelf verantwoordelijk bent voor wat je doet (en dat ben je, laat dat duidelijk zijn!), dat je ergens een zonde hebt en dat jij je ervan moet bekeren. Mijn vraag is waarom de Heere Jezus bezorgdheid en angst op een veel zachtere, meer barmhartige en genadige en begripvolle wijze benadert dan deze “Bijbelse” hulpverleners.
Mocht je niet geloven dat Nouthetic counselors psychische stoornissen ontkennen, lees dan eens dit en lees dan ook maar eens wat je als hulpverlener moet doen wanneer je in gesprek bent met iemand die lijdt aan schizofrenie.

Wees nuchter en ga zelf op onderzoek uit
De Godvrezende man is oorspronkelijk een Amerikaans boek. Ik vind het positief om te merken dat mensen zoekende zijn naar een Bijbelse visie op het huwelijk en het leven als man en vrouw. Tegelijkertijd hebben we ook te maken met een culturele kloof. Amerikanen denken en doen niet alles zoals wij. En andersom geldt dat ook.
Als wij vinden dat er vandaag de dag zo weinig Bijbelse doordenking is van belangrijke thema’s, waarom gaan we dan niet zelf eerst grondig de Bijbel bestuderen en van daaruit hulp verlenen? Moet alles maar met de Amerikaanse paplepel worden ingegoten, met dit als gevolg?

Ik hoop en bid van harte dat we nuchter worden en zelf gaan nadenken en onderzoeken wat de Bijbel zelf zegt. Begin heel eenvoudig: lees de Bijbel. Ga na in welke context er wordt geschreven en ontdek hoe die context een betekenis kan krijgen voor jouw leven. Maar ga alsjeblieft geen tig Bijbelverzen opsommen om tot een leuk praatje te komen; er wordt vandaag de dag al meer dan genoeg gesmeten.

Kortom: wat zegt een naam? Helemaal niet veel. Het gaat om het principe, het gaat om de vrucht. Een kostbare les die ik ooit heb geleerd vanuit een gedeelte uit de brief van Judas, is dat we moeten kijken naar de manier waarop mensen de Bijbel gebruiken én dat we moeten zien welke vruchten dat Bijbelgebruik voortbrengt (Judas 1:17-23). Laten we vooral aan deze lijn vasthouden.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Reageren? Plaats hier uw vraag en/of opmerking.

Blogarchief